Er ligt een herfstachtig weekend achter ons. Langere perioden met regen nodigen uit om een boek te lezen. Nog niet zo lang geleden kocht ik het boek van Philipp Blom (1970) ‘Het grote wereldtoneel’. De subtitel van het boek luidt: ‘Over de kracht van verbeelding in crisistijd’. Dit naar aanleiding van een artikel over deze Duitse historicus en filosoof in De Volkskrant. Enigszins tot mijn verbazing kon ik het boek bij Boekhandel Krings in de Brandstraat zo meenemen. Ik sta telkens weer versteld van het actuele aanbod van deze Sittardse boekhandel.
Philipp Blom schrijft voor verschillende kranten waaronder The Independent, Die Zeit, Frankfurter Algemeine Zeitung en Vrij Nederland. In 2019 kreeg hij een eredoctoraat aan de Universiteit van Groningen.
Wat op het spel staat
In zijn boek uit 2017 ‘Wat op het spel staat’ doet hij een beroep op de lezer om na te denken over de gevolgen van klimaatverandering en digitalisering. En om van het economisch model – uitsluitend gericht op groei – afscheid te nemen. Daartoe analyseert hij deze beide historische scharnierpunten aan de hand van parallellen met andere historische aardverschuivingen, zoals het einde van het Romeinse Rijk, de Verlichting en de Duitse Weimarrepubliek.
Het grote wereldtoneel
In zijn boek ‘Het grote Wereldtoneel’ gaat hij verder op deze thema’s. Speciaal voor de Nederlandse uitgave van zijn boek heeft hij een hoofdstuk toegevoegd over de corona-pandemie. Volgens Blom hebben zowel de klimaat- als de coronacrisis dezelfde oorzaak, namelijk de systematische destructieve en roofzuchtige impact van de mensheid op onze planeet. Daarbij tracht Blom ons met andere ogen te laten kijken naar wat er zich in deze turbulente tijd rondom ons afspeelt, door de woorden van denkers te gebruiken die leefden op kantelmomenten in onze geschiedenis. Daarmee tracht hij de lezer te verleiden op zoek te gaan naar een nieuw, breed gedragen verhaal, met nieuwe woorden en beelden om daar de, in zijn ogen noodzakelijke, transformatie mee te creëren.
Egyptenaar Chacherperreseneb
Een van de denkers waar hij regelmatig naar teruggrijpt, is de Egyptenaar Chacherperreseneb, die rond 1800 vóór Christus leefde. Dit betrof een tijd van rampen waarin hij met ontroerende precisie en helderheid naar woorden zocht om zich de weg naar een nieuwe toekomst voor te stellen.
(Overigens vind ik geen enkele verwijzing in Google naar deze aangehaalde Egyptenaar!)
‘Had ik maar
Onbekende uitdrukkingen
Vreemde uitspraken
Nieuwe woorden
Vrij van herhalingen
O, wist ik maar
Wat anderen niet weten
Wat nog niet is gezegd’
Dat nieuwe verhaal moet volgens Blom voldoende ‘poëtische resonantie’ hebben, dat moet óns, de sámenleving, in onze kern raken en voeden.
Het collectieve verhaal
Uitgangspunt van Bloms reis door de geschiedenis is dat wij van en door verhalen zijn gemaakt, meer en sterker dan wij denken. Zowel ons familieleven als ons maatschappelijk leven wordt gedragen door collectieve verhalen, die wij elkaar vertellen en die de sleutels tot onze ‘groep’ bevatten. Waar wij goed in zijn, wat wij vrezen, wat wij ontvluchten, wat wij liefhebben, wat wij verzwijgen. In een tijd van crisis komen we in onbekend gebied en bezitten we nog niet de woorden om de nieuwe realiteit te beschrijven of ons de weg naar oplossingen, veranderingen, verbeteringen voor te stellen. Dat zorgt voor een gevoel van onzekerheid en leidt tot twisten, menselijk gemodder. (Alinea ontleend aan de boekrecentie in De Volkskrant van 28 augustus 2020 door Henk Pröpper)
Hoewel de tekst in het boek ‘Het grote wereldtoneel’ mij heeft geboeid, moet ik eerlijk bekennen, dat ik bij het lezen er goed mijn concentratie bij moest houden. De teksten zijn niet altijd makkelijk te doorgronden. Daarbij speelt ongetwijfeld mee dat ik eerder technisch dan filosofisch onderlegd ben. Toch kan ik het boek iedereen aanraden, die wil stilstaan bij deze tijd en wil leren van crises, om zodoende ons talent in te zetten voor fundamentele verandering!
Corona-crisis
Verder wordt er dit weekend weer flink gedemonstreerd en geweld gebruikt tegen alle coronamaatregelen. Op veel plekken in Europa (Berlijn, Napels en Rome) is het onrustig. In Nederland worden vooral illegale feestpartijen en samenkomsten afgebroken. Zelfs worden er dit weekend ongeregeldheden gemeld bij de Corona-teststraat in Breda. Het moet niet gekker worden.
En in de tussentijd wordt er op het Catshuis overlegd over de effecten van de huidige en eventueel toekomstige Corona-maatregelen. Ik kijk met enige spanning uit naar de ontwikkeling van het aantal geregistreerde besmettingen deze week. Ik hoop dat het tij keert!
Inmiddels is het geen onaardig herfstweer. Ik zie het nodige blauw in de lucht. Ik ga maar eens even met onze hond Kida erop uit.
Wilt u meer berichten van mijn blog lezen ga naar de homepage van mijn blog.